Profesyonel ses

Ötme (feedback) bir döngüdür: hoparlörden çıkan ses mikrofona geri girer, yeniden yükseltilir ve kendini besler. Döngüyü kırmanın yolu, bu yolculuğun herhangi bir noktasını zayıflatmak.

Shure’un önerdiği adımlar:

• Mikrofonu ses kaynağına yaklaştırmak — en etkili tek hamle; mikrofon konuşmacıya ne kadar yakınsa, aynı ses seviyesi için o kadar az kazanç gerekir
• Yönlü mikrofon kullanmak, hoparlörün bulunduğu yönü dışlayacak şekilde konumlamak
• Kullanılmayan mikrofonları kapatmak — açık her mikrofon döngüye bir yol daha ekler
• Mikrofonu hoparlörlerden uzak konumlamak
• Kapsülü avuçlamamak — avuç içi mikrofonun yön karakteristiğini bozar ve onu her yönden duyan bir mikrofona çevirir
• Odayı akustik olarak iyileştirmek
• Sistemi EQ ile “ring out” etmek

Shure’un bir uyarısı da var: otomatik feedback bastırıcılar doğru kurulumun yerini tutmaz. Bir bastırıcı, zaten doğru kurulmuş bir sistemde son emniyet payıdır; yanlış kurulmuş bir sistemi kurtarmaz, sadece sorunu geciktirir.

Anlaşılabilirliğin ölçülebilir hedefleri var. Biamp’e göre tipik bir küçük konferans odası ya da derslik için:

Parametre	Hedef
Yankılanma süresi (RT60)	~0,4-0,6 saniye
Arka plan gürültüsü	en fazla 35-40 dBA (NC 25-30)
Konuşmacı seviyesi ile oda gürültüsü farkı	en az 10 dB, iyi anlaşılabilirlik için 25 dB’ye yakın

Derslikler için ABD’de ayrı bir standart var: ANSI/ASA S12.60, küçük sınıflarda 0,6 saniye RT60 ve 35 dBA arka plan gürültüsü sınırı öngörüyor.

Bu sayıların pratik anlamı şu: yankılı bir salonda mikrofon ve hoparlör değiştirmek sorunu çözmez. Ses sistemi odanın kendisini duyurur; oda yankılıysa daha güçlü bir sistem daha yüksek sesli bir yankı verir. AVIXA’nın da vurguladığı şey bu — iyi bir ekran ve iyi bir mikrofon kötü akustiği düzeltmiyor.

Doğru sıra: önce ölçüm, sonra akustik düzenleme, sonra ses sistemi. Tersten gidildiğinde genellikle her ikisine de para harcanıp sonuç alınamıyor.

Sürekli duyulan 50 Hz’lik uğultunun en yaygın nedeni toprak döngüsü: kablo ekranları ve şebeke toprakları birden fazla cihaz arasında kapalı bir döngü oluşturur ve bu döngü şebeke uğultusunu sinyale karıştırır.

Kalıcı çözümler:

• Dengeli (balanced) bağlantı kullanmak. Dengeli bir giriş iki hat arasındaki ortak gürültüyü bastırır; bu, sorunu baştan büyük ölçüde ortadan kaldırır.
• Dengeli hatlarda kablo ekranını bir uçta kaldırmak çoğu durumda uğultuyu keser.
• Rack içinde izolasyon kullanmak.
• Sinyal kablolarını güç kablolarından ayırmak — paralel uzanan hatlar en kolay gürültü kapan yerdir.

Bir uyarı önemli: Sound On Sound ve Rane’in ikisi de şebeke koruma toprağının sökülmesine karşı uyarıyor. İnternette “toprağı kes, uğultu gider” diye dolaşan tavsiye gerçekten uğultuyu kesiyor, ama cihazın koruma topraklamasını ortadan kaldırarak — yani elektrik güvenliğini feda ederek. Rane, fabrikadan gelen topraklamanın olduğu gibi korunmasını istiyor.

Bu, “kendi başına çözmeye çalışmayın” dediğimiz az sayıdaki konudan biri.

Bu, Türkiye’ye özel ve resmi kaynaklarla net biçimde cevaplanabilen bir soru.

BTK’nın Frekans Tahsisinden Muaf Telsiz Cihaz ve Sistemlerine İlişkin Teknik Ölçütler belgesinde (Kurul kararı 23.09.2022, 2022/İK-SYD/245), Madde 12 Tablo 10’daki kablosuz mikrofon satırları:

Bant	Güç limiti	Standart
29,7-47,0 MHz	10 mW e.r.p.	TS EN 300 422
174-216 MHz	50 mW e.r.p.	TS EN 300 422
470-694 MHz	50 mW e.r.p.	TS EN 300 422
863-865 MHz	10 mW e.r.p.	TS EN 301 357
1785-1795 MHz	20 mW e.i.r.p.	TS EN 300 422
1795-1800 MHz	20 mW e.i.r.p.	TS EN 301 357
1800-1804,8 MHz	20 mW e.i.r.p.	TS EN 300 422

Dikkat edilecek nokta: tablo 470-694 MHz’ten doğrudan 863-865 MHz’e geçiyor. Yani 694-862 MHz aralığında kablosuz mikrofon için satır yok.

O aralık boş da değil. BTK’nın frekans haritasına göre 700 MHz (703-733 / 758-788 MHz) ve 800 MHz (791-821 / 832-862 MHz) bantları Turkcell, Vodafone ve TT Mobil’e tahsisli. 700 MHz’i de kapsayan 5G ihalesi 16 Ekim 2025’te tamamlandı ve 5G 1 Nisan 2026’da 81 ilde kademeli olarak hizmete girdi.

BTK’nın kablosuz mikrofon kullanıcılarına yönelik duyurusunda, 790-862 MHz bandının mobil genişbanda verildiği belirtiliyor ve kullanıcılardan diğer izinli bantlara geçmeleri isteniyor; duyuruda saha ölçümlerinde bu bantta mikrofon sinyali tespit edilmesi halinde 5809 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılacağı da bildiriliyor.

Pratik olarak ne yapmalı: mikrofonunuzun ve alıcınızın arkasındaki frekans etiketine bakın. Cihaz 694-862 MHz aralığında çalışıyorsa, yukarıdaki muaf bant listesinin dışında kalıyor demektir. Eski bir sistemin bazı modellerinde çalışma bandı yazılımla değiştirilebiliyor; değiştirilemiyorsa cihazın yenilenmesi gerekir.

Yukarıdakiler resmi belgelerde yazanların aktarımıdır. Kendi kurulumunuz için bağlayıcı bir değerlendirme gerekiyorsa, BTK’nın güncel metnine ve hukuki görüşe başvurun.